Τι είναι ο Προσκοπισμός;
Σήμερα στον κόσμο υπάρχουν πάνω από 26 εκατομμύρια ενεργά μέλη της Προσκοπικής Κίνησης! Στην Ελλάδα, τα μέλη αριθμούνται σε δεκάδες χιλιάδες! Ο Προσκοπισμός είναι μια εθελοντική, παιδαγωγική κίνηση, ανοικτή σε όλους, χωρίς διάκριση καταγωγής, φυλής και πίστης, σύμφωνη με το σκοπό, τις αρχές και τη μέθοδο που καθόρισε ο ιδρυτής, λόρδος Robert Baden-Powell. Δοκιμαστικά ξεκίνησε το 1907 στην Αγγλία και ιδρύθηκε επίσημα ως Κίνηση το 1908. Επισκεφθείτε το site του Παγκόσμιας Προσκοπικής Κίνησης.
Τι σημαίνει το έμβλημα του Προσκοπισμού;
Ο ιδρυτής του Προσκοπισμού Robert Baden-Powell είπε σχετικά με το έμβλημα: "Το έμβλημα το πήραμε από το Βόρειο Σημείο που χρησιμοποιείται στους χάρτες για να προσανατολίζουν". Οπότε, το έμβλημα υπενθυμίζει στους Προσκόπους να είναι τόσο αληθινοί και έμπιστοι όσο και μια πυξίδα που δείχνει πάντα το Βορρά. Το 1922, γύρω από το έμβλημα προστέθηκαν τα ονόματα των 5 ηπείρων, γραμμένα στα λατινικά. Το 1961, ο Δημήτρης Αλεξάτος (Ραν) που ήταν μέλος τής Παγκόσμιας Προσκοπικής Επιτροπής, πρότεινε την καθιέρωση του σημερινού σήματος με την αιτιολογία ότι η παγκοσμιότητα του Προσκοπισμού μπορεί να συμβολίζεται χωρίς γράμματα. Έτσι υιοθετήθηκε το σχοινί με το σταυρόκομπο. Το σχοινί, που βρίσκεται γύρω-γύρω από το έμβλημα, συμβολίζει το δεσμό ανάμεσα στα μέλη της παγκόσμιας κίνησης. Ο σταυρόκομπος, ο οποίος δεν μπορεί να λυθεί ανεξάρτητα από το πόσο μπορεί να τραβηχτεί, είναι συμβολικός της δύναμης που υπάρχει σε αυτόν το δεσμό και σε αυτήν την παγκόσμια οικογένεια του προσκοπισμού. Τα δυο πεντάκτινα αστέρια αντιπροσωπεύουν την Αλήθεια και τη Γνώση. Οι συνολικά δέκα ακτίνες τους αντιπροσωπεύουν τα δέκα άρθρα του Νόμου των Προσκόπων. Τα τρία φύλλα του εμβλήματος αντιπροσωπεύουν τα τρία μέρη της προσκοπικής υπόσχεσης.
Ποιες είναι οι πηγές του Προσκοπισμού;
Οι βασικότερες πηγές του Προσκοπισμού είναι ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός, ο Χριστιανισμός και ο δυτικοευρωπαϊκός πολιτισμός.
Ποιος είναι ο σκοπός του Προσκοπισμού;
Σκοπός του Προσκοπισμού είναι η συμβολή του στη σωστή διαπαιδαγώγηση των νέων, ώστε να γίνουν χρήσιμοι και υπεύθυνοι πολίτες.
Ποιες είναι οι θεμελιώδεις αρχές του Προσκοπισμού;
Οι θεμελιώδεις αρχές του Προσκοπισμού είναι το καθήκον προς το Θεό, το καθήκον προς την πατρίδα, το συνάνθρωπο, την κοινωνία και τον εαυτό μας. Η επιγραμματική και απλουστευμένη έκφραση των θεμελιωδών αρχών μας, για να γίνονται κατανοητές από τα παιδιά, εκφράζονται με την Υπόσχεση και το Νόμο, που αποτελούν το ηθικό πλαίσιο και τον κώδικα συμπεριφοράς κάθε Προσκόπου. Στο Νόμο περιλαμβάνονται οι βασικές αρετές που θέλουν τον Πρόσκοπο φιλαλήθη, πιστό, χρήσιμο, φίλο, αξιοπρεπή, φυσιολάτρη, αισιόδοξο, οικονόμο, εργατικό και αποφασιστικό.
Στην Ελλάδα
Οι ρίζες του Προσκοπισμού στην Ελλάδα φθάνουν στο 1908, όπου ο Αθανάσιος Λευκαδίτης, από το Αργοστόλι Κεφαλονιάς και καθηγητής φυσικής αγωγής στο επάγγελμα, επιστρέφοντας από μια επίσκεψη του στην Αγγλία κατά τη διάρκεια των 4ων Ολυμπιακών Αγώνων, εντυπωσιάζεται από τους Προσκόπους και ιδρύει στην Ελλάδα δυο χρόνια αργότερα τον ελληνικό Προσκοπισμό.
Στην Κύπρο
Στην Κύπρο, ο Προσκοπισμός ξεκίνησε το 1913 με πρωτεργάτη τον δικηγόρο και πολιτευτή Νικόλαο Λανίτη, που ίδρυσε τις πρώτες ομάδες Προσκόπων στη Λεμεσό.
Η τμηματοποίηση
Σε όλη σχεδόν τη χώρα λειτουργούν προσκοπικά Συστήματα, τα οποία υποδιαιρούνται σε διάφορα επιμέρους τμήματα. Ανάλογα με την ηλικία ενός ατόμου, υπάρχουν και τα αντίστοιχα τμήματα στα οποία τοποθετείται:
- Για τις τάξεις του Δημοτικού (7-10 ετών) λειτουργεί το τμήμα τής Αγέλης Λυκοπούλων. Στο τμήμα αυτό εφαρμόζεται το σύστημα των "Εξάδων".
- Για τις τάξεις του Γυμνασίου (11-14 ετών) λειτουργεί το τμήμα τής Ομάδας Προσκόπων. Στο τμήμα αυτό εφαρμόζεται το σύστημα των "Ενωμοτιών".
- Για τις τάξεις του Λυκείου (15-18 ετών) λειτουργεί το τμήμα τής Κοινότητας Ανιχνευτών. Στο τμήμα αυτό εφαρμόζεται το σύστημα των "Ομίλων".
- Για τους ενήλικες πλέον, που συμπληρώνουν τα 18 έτη, λειτουργεί αυτόν τον καιρό, σε πιλοτική βάση, το τμήμα τού Προσκοπικού Δικτύου (19-26 ετών). Στο τμήμα αυτό ανήκουν νέα άτομα, τα οποία κανονικά θα προσέφεραν τις υπηρεσίες τους ως Βαθμοφόροι, αλλά εξαιτίας άλλων υποχρεώσεων δεν είναι σε θέση να αφιερώσουν αρκετό χρόνο σε αυτόν τον τομέα.
- Για τους γονείς και τους κηδεμόνες των παιδιών που ανήκουν σε κάποιο τμήμα ή για τα άτομα εκείνα που είναι φίλοι τού Προσκοπισμού, λειτουργεί η Επιτροπή Κοινωνικής Συμπαράστασης.
- Για τα άτομα που βρίσκονται σε προχωρημένη ηλικία, λειτουργεί η Ένωση Παλαιών Προσκόπων.
Η Προσκοπική Υπόσχεση
Υπόσχομαι στην τιμή μου
να εκτελώ το καθήκον μου προς το Θεό και την Πατρίδα,
να βοηθώ κάθε άνθρωπο και σε κάθε περίσταση
και να τηρώ το Νόμο των Προσκόπων.
Ο Πρόσκοπος δεν "ορκίζεται", αλλά "υπόσχεται στην τιμή του", δηλαδή βασίζεται στην καλή γνώμη που έχουν οι άλλοι γι' αυτόν. Υπόσχεται, λοιπόν, να εκτελεί το καθήκον του με το να δείχνει σεβασμό προς το Θεό του, όπως και στη θρησκεία άλλων εθνικοτήτων, και προς τους νόμους τού κράτους του, όπως και στους νόμους κάθε κράτους με τους οποίους έρχεται σε άμεση επαφή, με βάση το πολίτευμα της Δημοκρατίας. Υπόσχεται να βοηθά το συνάνθρωπό του κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες ανάγκης. Τέλος, υπόσχεται να εφαρμόζει το Νόμο των Προσκόπων, ο οποίος συμπυκνώνει το πλαίσιο συμπεριφοράς και γενικότερης ιδεολογίας ενός Προσκόπου μέσα σε δέκα άρθρα.
Η Νόμος των Προσκόπων
1. Ο Πρόσκοπος λέει πάντα την αλήθεια και κρατά το λόγο του.
2. Ο Πρόσκοπος είναι δίκαιος, άξιος να τον εμπιστεύονται, ξέρει να πειθαρχεί και να τηρεί τους Νόμους.
3. Ο Πρόσκοπος είναι χρήσιμος στην οικογένειά του και στην κοινωνία.
4. Ο Πρόσκοπος είναι φίλος και ευγενής προς όλους και αδελφός προς κάθε Πρόσκοπο.
5. Ο Πρόσκοπος σέβεται τον εαυτό του και τους άλλους, προσέχει τα λόγια και τις πράξεις του.
6. Ο Πρόσκοπος αγαπά τη φύση και προστατεύει το περιβάλλον.
7. Ο Πρόσκοπος είναι εύθυμος και αισιόδοξος.
8. Ο Πρόσκοπος είναι οικονόμος και φροντίζει για την καλή χρήση του χρόνου.
9. Ο Πρόσκοπος είναι εργατικός και προοδεύει με τις ικανότητές του.
10. Ο Πρόσκοπος είναι αποφασιστικός, έχει θάρρος και αυτοπεποίθηση και αναλαμβάνει την ευθύνη των πράξεών του.